Erkek İnfertilitesinde Azoospermi ve Kriptozoospermi: Türkiye’deki Üç İnfertilite Merkezinden Veriler

Erkek infertilitesi, yardımcı üreme tekniklerine başvuran çiftlerin önemli bir bölümünü etkiler. Peki infertilite nedeniyle başvuran erkeklerde azoospermi ve kriptozoospermi ne sıklıkta görülüyor? Bu hastalarda testisten sperm elde etme olasılığı nedir?

Erkek infertilitesinin değerlendirilmesinde semen analizi temel basamaklardan biridir. Sperm konsantrasyonu, motilite ve morfoloji gibi parametrelerdeki bozukluklar infertilitenin nedeninin belirlenmesinde önemli bilgiler sağlar.

Özellikle azoospermi, ejakülatta spermatozoon bulunmaması nedeniyle önemli bir klinik durumdur. Kriptozoospermiise ejakülatta çok düşük sayıda spermatozoon bulunması ve spermlerin ancak konsantrasyon veya santrifüj sonrası örneğin dikkatli incelenmesiyle saptanabilmesi durumudur.

Bu yazıda, Türkiye’deki üç infertilite merkezinde infertilite nedeniyle değerlendirilen 9.733 erkeğin verilerini inceleyen bir çalışmamızın sonuçlarını ele alıyoruz.

Çalışmanın Amacı Neydi?

Karabulut ve çalışma arkadaşları tarafından gerçekleştirilen araştırmada, Türkiye’deki üç infertilite merkezine başvuran erkeklerde:

• erkek faktörü infertilitesinin,
• azoosperminin,
• kriptozoosperminin

görülme oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.

Araştırmacılar ayrıca özellikle azoospermik ve kriptozoospermik erkeklerde testiküler sperm elde etme oranlarınıdeğerlendirmiş ve farklı TESE/TESA yaklaşımlarının sonuçlarını incelemiştir.

Çalışmaya Kaç Erkek Dahil Edildi?

Araştırmada Mart 2011–Ekim 2016 arasında üç farklı infertilite merkezine infertilite araştırılması amacıyla başvuran toplam 9.733 erkek retrospektif olarak değerlendirilmiştir.

Semen analizleri Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre gerçekleştirilmiştir. Her hastadan en az iki semen analizi alınmış ve örnekler 2–7 günlük cinsel perhiz sonrasında değerlendirilmiştir.

Erkek Faktörü İnfertilitesi Ne Kadar Sık Görüldü?

9.733 erkek içerisinde 3.114 kişide (%32) erkek faktörü infertilitesi saptanmıştır.

Bu grubun içerisinde azoospermi ve kriptozoosperminin yanı sıra düşük sperm konsantrasyonu, düşük motilite ve anormal sperm morfolojisi gibi farklı semen bozuklukları da yer almıştır.

Bu sonuç, çalışmanın gerçekleştirildiği infertilite kliniklerine başvuran erkeklerin yaklaşık üçte birinde erkek faktörünün infertiliteye katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Azoospermi ve Kriptozoospermi Ne Kadar Sık Görüldü?

Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri azoospermi ve kriptozoospermi oranlarıdır.

9.733 erkek içerisinde:

Azoospermi: 570 kişi (%5,85)

Kriptozoospermi: 850 kişi (%8,73)

olarak bulunmuştur.

Erkek faktörü infertilitesi bulunan 3.114 kişi üzerinden değerlendirildiğinde ise:

Azoospermi: %18,3

Kriptozoospermi: %27,2

oranında görülmüştür.

Burada önemli bir ayrım vardır: %5,85 ve %8,73 oranları Türkiye’deki tüm erkek nüfusunun prevalansını ifade etmez. Bu oranlar, infertilite nedeniyle üç merkeze başvuran çalışma grubundaki oranlardır.

Azoospermi ve Kriptozoospermi Nedir?

Azoospermi, santrifüj edilmiş semen örneğinin sedimentinde spermatozoon bulunmaması olarak tanımlanmaktadır.

Kriptozoospermi ise ejakülatta çok düşük sperm konsantrasyonu bulunmasıyla karakterizedir. Çalışmada kriptozoospermi için ≤1 milyon sperm/mL sınırı kullanılmıştır.

Her iki durumda da semen analizinin doğru şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşır. Özellikle çok düşük sperm sayılarında örneğin tamamının dikkatli değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda santrifüj sonrası sedimentin incelenmesi tanısal açıdan önemlidir.

Azoospermide Sperm Nereden Elde Edilebilir?

Ejakülatta sperm bulunmaması, sperm üretiminin mutlaka tamamen durmuş olduğu anlamına gelmez.

Azoospermik hastalarda uygun olgularda testis dokusundan spermatozoon elde edilmesi mümkün olabilir. Bu amaçla testiküler sperm ekstraksiyonu (TESE) veya testiküler sperm aspirasyonu (TESA) gibi cerrahi sperm elde etme yöntemleri kullanılabilir.

Elde edilen spermatozoonlar daha sonra özellikle ICSI ile yardımcı üreme tedavisinde kullanılabilir.

TESE ile Sperm Elde Etme Oranı Ne Kadardı?

Çalışmada TESE/TESA uygulanan hastaların verileri de değerlendirilmiştir.

Diagnostik TESE uygulanan 104 hastanın:

72’sinde (%69,2) spermatozoon elde edilmiştir.

Buna karşılık oosit toplama işlemiyle eş zamanlı olarak TESE/TESA uygulanan 65 azoospermik hastanın:

53’ünde (%81,5) sperm elde edilmiştir. 

Araştırmacılar iki grup arasındaki sperm elde etme oranının istatistiksel olarak anlamlı farklı olmadığını bildirmiştir (p=0,1).

Bu sonuçlar, sperm elde etme olasılığının hasta özellikleri ve klinik değerlendirme doğrultusunda tedavi planlamasının önemli bir parçası olduğunu göstermektedir.

Sperm Elde Edildikten Sonra ICSI Sonuçları Nasıldı?

Eş zamanlı TESE/TESA uygulanan hastaların 50’sinde embriyo transferi gerçekleştirilmiştir.

Sonuçları bilinen 45 ICSI siklusunun 10’unda gebelik elde edilmiş ve bildirilen gebelik oranı %22,2 olmuştur.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu oranın çalışmadaki belirli bir alt gruba ait olmasıdır. Dolayısıyla tüm azoospermik erkeklere veya tüm TESE uygulanan hastalara genellenmemelidir.

Azoosperminin Nedenleri Neler Olabilir?

Azoospermi tek bir hastalık değildir ve farklı mekanizmalar sonucunda ortaya çıkabilir.

Çalışmada erkek infertilitesi ve azoospermi ile ilişkili olabilecek nedenler arasında:

• genetik bozukluklar,
• Klinefelter sendromu,
• Y kromozomu anomalileri,
• hormonal bozukluklar,
• hipogonadotropik hipogonadizm,
• anatomik nedenler,
• orşit ve diğer enfeksiyonlar,
• travma veya cerrahi öyküsü,
• kemoterapi ve radyoterapi

gibi durumlar belirtilmiştir.

Bu nedenle azoospermi tanısı konulduğunda yalnızca semen analizine bakılarak tedavi planlanması yeterli değildir. Hastanın hormonal, genetik ve klinik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu Çalışmanın Klinik Önemi Nedir?

Bu çalışma, Türkiye’deki üç infertilite merkezinden elde edilen geniş bir hasta grubunda erkek faktörü infertilitesinin dağılımına ilişkin önemli veriler sunmaktadır.

Özellikle azoospermi ve kriptozoosperminin erkek infertilitesi içerisindeki önemli payı, bu hastaların doğru tanı ve uygun tedavi stratejileriyle değerlendirilmesinin önemini göstermektedir.

Ayrıca TESE/TESA ile testiküler sperm elde edilmesi, ejakülatta sperm bulunmayan hastalar için ICSI’ye ulaşabilme açısından önemli bir seçenek oluşturmaktadır.

Sonuç

Türkiye’deki üç infertilite merkezinin verilerini inceleyen bu çalışmada, infertilite nedeniyle başvuran 9.733 erkeğin %32’sinde erkek faktörü infertilitesi saptanmıştır.

Azoospermi %5,85, kriptozoospermi ise %8,73 oranında görülmüştür. Erkek faktörü infertilitesi bulunan hastalar içerisinde bu oranlar sırasıyla %18,3 ve %27,2 olarak bulunmuştur.

Azoospermik hastalarda testiküler sperm elde edilmesi mümkün olabilir. Çalışmada diagnostik TESE grubunda sperm elde etme oranı %69,2, oosit toplama ile eş zamanlı TESE/TESA grubunda ise %81,5 olarak bildirilmiştir.

Bununla birlikte bu çalışma retrospektif bir araştırmadır ve infertilite nedeniyle üç merkeze başvuran seçilmiş bir hasta grubunu kapsamaktadır. Bu nedenle elde edilen oranlar Türkiye’deki tüm erkek nüfusuna ait prevalans değerleri olarak değerlendirilmemelidir.

Bilimsel Not

Bu içerik, Karabulut S, Keskin İ, Kutlu P, Delikara N, Atvar Ö ve Öztürk Mİ tarafından yayımlanan “Male infertility, azoospermia and cryptozoospermia incidence among three infertility clinics in Turkey” başlıklı çalışmanın bulguları temel alınarak hazırlanmıştır. Çalışma Turkish Journal of Urology dergisinde 2018 yılında, 44(2):109–113 sayfalarında yayımlanmıştır.

Kaynak

Karabulut S, Keskin İ, Kutlu P, Delikara N, Atvar Ö, Öztürk Mİ. Male infertility, azoospermia and cryptozoospermia incidence among three infertility clinics in Turkey. Turkish Journal of Urology. 2018;44(2):109–113. doi:10.5152/tud.2018.59196. (PubMed)